Tradycyjne stolarstwo w duchu Wabi-sabi
Jarosław Ćwikliński - twórca Kumiko-art
Nazywam się Jarosław Ćwikliński. Kumiko-art to moja pracownia i przestrzeń, w której łączę pracę z naturalnym drewnem z fascynacją japońskim rzemiosłem i estetyką.
Lubię przedmioty, których nie trzeba tłumaczyć. Takie, w których widać materiał, rękę człowieka i czas poświęcony na ich wykonanie. Dlatego zamiast dążyć do idealnej powtarzalności, szukam właściwych proporcji, spokojnej formy i detalu, który nie dominuje nad całością.
Każdy przedmiot powstający w pracowni przechodzi przez moje ręce - od wyboru materiału i pierwszych decyzji o formie po obróbkę, wykończenie i ostatnią kontrolę przed wysyłką.
„W każdym kawałku drewna kryje się czas. Wystarczy go dostrzec.” - Jarosław Ćwikliński, Kumiko-art
Proces
Od kawałka drewna do gotowego przedmiotu
Praca zaczyna się wcześniej niż w chwili, gdy narzędzie dotknie drewna.
Najpierw patrzę na materiał - jego kolor, układ słojów, proporcje i naturalne cechy. To one często podpowiadają, w którą stronę powinien pójść projekt. Drewno nie jest dla mnie neutralnym tworzywem, które trzeba podporządkować wcześniej założonej formie. Każdy fragment jest trochę inny i właśnie tę różnicę staram się zachować.
Później przychodzi czas na przygotowanie elementów, dopracowanie proporcji, wykonanie połączeń i obróbkę powierzchni. W wielu etapach korzystam z narzędzi ręcznych - szczególnie tam, gdzie liczy się wyczucie materiału, precyzja i możliwość reagowania na to, co dzieje się pod ostrzem.
Na końcu sprawdzam gotowy przedmiot nie tylko wzrokiem. Liczy się również dotyk, krawędzie, sposób, w jaki powierzchnia przyjmuje światło, stabilność konstrukcji i to, czy wszystkie elementy tworzą spokojną całość.
Nie chodzi o to, aby zrobić coś możliwie szybko. Ważniejsze jest dla mnie, żeby w odpowiednim momencie wiedzieć, że niczego więcej nie trzeba już dodawać.
Rzemiosło
Ręczne narzędzia, precyzja i czas
W warsztacie są etapy, które można przyspieszyć. Są też takie, których przyspieszać nie chcę.
Praca dłutem, strugiem czy dopasowywanie elementów ręcznie daje bezpośredni kontakt z materiałem. Opór drewna, kierunek włókien czy dźwięk narzędzia mówią często więcej niż sam pomiar. To właśnie w takich momentach podejmuje się drobne decyzje, których później nie widać jako osobnego detalu, ale które wpływają na odbiór całego przedmiotu.
Powtarzalność jest dla mnie ważna tam, gdzie odpowiada za dokładność konstrukcji. Nie oznacza jednak, że dwa egzemplarze muszą wyglądać identycznie. Naturalny rysunek drewna, różnice odcienia czy subtelne ślady ręcznej pracy są częścią materiału i procesu, a nie wadą, którą trzeba ukrywać.
Materiał
Drewno, które nie udaje innego materiału
Drewno ma własny rytm. Słoje nie układają się według projektu, odcień może zmieniać się wraz ze światłem, a dwa fragmenty tego samego gatunku nigdy nie są dokładnie takie same.
Dlatego nie traktuję naturalnych różnic jako czegoś, co należy wyeliminować. Staram się raczej tak dobierać materiał i formę, aby jego cechy stały się częścią gotowego przedmiotu.
Z czasem powierzchnia również się zmienia. Drewno dojrzewa, nabiera własnej patyny i zapisuje sposób, w jaki jest używane. Właśnie dlatego bliskie jest mi Wabi-sabi - nie jako styl dekoracyjny, ale jako sposób patrzenia na rzeczy, które nie muszą pozostać niezmienne, aby zachować swoją wartość.
Japonia
Japonia - inny sposób patrzenia na rzemiosło
Podczas podróży do Japonii szczególne wrażenie zrobiły na mnie stare drewniane świątynie i przedmioty, których wartości nie próbowano ukryć pod pozorem nowości.
Drewno wystawione przez lata na słońce, wiatr i deszcz zmieniało kolor i fakturę, a mimo to - albo właśnie dzięki temu - zachowywało swoją obecność.
To doświadczenie zmieniło moje spojrzenie na rzemiosło. Uświadomiło mi, że trwałość nie musi oznaczać niezmienności, a prostota nie oznacza braku charakteru.
Z japońskiej estetyki najbardziej interesuje mnie właśnie to napięcie: między precyzją a naturalnością, światłem a cieniem, tym, co zaplanowane, i tym, czego nie da się całkowicie kontrolować.
Stąd w Kumiko-art pojawiają się inspiracje Kumiko, Wabi-sabi, Shibui i innymi japońskimi sposobami myślenia o przedmiotach i przestrzeni. Nie traktuję ich jednak jako dekoracyjnego kostiumu. Są raczej punktem odniesienia podczas projektowania i pracy.
Kumiko
Kumiko - precyzja, która nie potrzebuje pośpiechu
Jednym z najważniejszych źródeł inspiracji dla Kumiko-art jest tradycyjna japońska technika Kumiko.
Tworzenie geometrycznych układów z niewielkich drewnianych elementów wymaga dokładności, cierpliwości i kontroli nad każdym połączeniem. To proces, w którym nawet bardzo małe różnice mają znaczenie.
Właśnie dlatego Kumiko jest mi tak bliskie. Łączy techniczną precyzję z czymś znacznie mniej mierzalnym - rytmem, światłem, cieniem i spokojem wynikającym z powtarzalnej struktury.
Motywy inspirowane Kumiko pojawiają się w przedmiotach powstających w pracowni, ale sama zasada pracy - cierpliwość, dokładność i ograniczenie zbędnych elementów - wpływa również na projekty, w których geometryczny wzór nie jest widoczny.
Przedmioty z pracowni
Przedmioty, które mają zostać na dłużej
W pracowni powstają między innymi ramki, szkatułki i pudełka, tace, podkładki oraz dekoracyjne elementy Kumiko. Każdy z tych przedmiotów ma inne zastosowanie, ale sposób myślenia o nich jest podobny.
Forma powinna być spokojna. Konstrukcja - uczciwa. Materiał - widoczny.
Nie projektuję rzeczy po to, żeby konkurowały z wnętrzem o uwagę. Wolę, kiedy z czasem zaczynają należeć do miejsca, w którym się znalazły.
Dlatego zależy mi nie tylko na tym, jak przedmiot wygląda w chwili zakupu, lecz także na tym, jak będzie się starzał, jak będzie odbierał światło i czy nadal będzie chciało się po niego sięgać po latach.
Jeśli chcesz zobaczyć, co obecnie powstaje w pracowni
Każdy przedmiot zaczyna się od drewna, kilku decyzji i czasu potrzebnego, żeby forma znalazła swoje miejsce.
Zobacz przedmioty z pracowni →
